Vesti
Studijska poseta Sloveniji zavšena - Posao nam tek predstoji
Trideset predstavnika/ca jedanaest opština Južnobačkog okruga učestvovalo je u studijskoj poseti Sloveniji koju su organizovali NVO "Inženjeri zaštzite životne sredine" , Južnobački upravni okrug i Nemačka organizacija za tehničku saradnju - GTZ, u slopu trogodišnjeg projekta GTZ-a "Jačanje lokalne samouprave" i aktivnosti Međuopštinske radne grupe za zaštitu životne sredine i održivi razvoj Južnobačkog orkuga.
Trodnevna poseta Sloveniji započeta je 14. juna prijemom u opštini Krško, gde su predstavnici opštine Krško prezentovali sistem upravljanja otpadom u opštini Krško i način regionalnog povezivanja koji je doveo do formiranja regionalne deponije u Novom Mestu.
1. dan - 14. jun 2010 (ponedeljak) - Opština Krško
05:00 Polazak za Sloveniju iz Novog Sada – Sa parkinga ispred Novosadskog sajma
12:00 – 13:00 Dolazak i smeštaj u Hotel City - Krško
13:00 – 15:00 Ručak
15:00 – 15:30 Odlazak do opštine Krško
15:30 – 16:15 Pozdravna reč zamenika gradonačelnika Krškog
Predavanje I »Opština Krško na putu ka EU i nakon ulaska u EU«
16:15 – 17:00 Predavanje II »Organizovanje upravljanja otpadom i inspekcijske službe u opštini Krško«
17:00 – 17:30 Pauza
17:30 – 18:15 Predavanje III » Lokalni propisi i planovi za upravljanje otpadom i regionalno organizovanje upravljanja otpadom «
18:15 – 18:40 Diskusija
18:40 – 19:00 Povratak u Hotel
19:00 – 20:00 Večera
21:00 – 22:00 Noćna šetnja po Krškom - nije obavezna
Predavači:
Melita Čopar, Direktorica opštinske uprave Krško
Rafael Jurečič, Vođa odeljena za privrednu infrastrukturu opštine Krško
Martin Cerjak, Vođa zajedničkog prekršajnog organa opštine Krško
Andrej Sluga, Pravnik opštine Krško i predstavnik oštine Krško u projektu Cerod
Predaja poklona zameniku gradonačenika Opštine Krško gospodinu Sršen Cvetku
Predavanja u salu opštine Krško
Drugi dan posete 15.jun bio je posvećen poseti preduzeću Kostak d.d. koje je dobilo osmogodišnju koncesiju za sakupljanje i odvoženje komulanog otpada u opštini Krško i regionalnom preduzeću CeROD koje je zaduženo za deponovanje komunalnog otpada i upravljanje regionalnom deponijom u Novom Mestu, koju koriste 15 opština.
Predavanje u preduzeću Kostak d.d.
2. dan – 15. jun 2010. (utorak) – Opština Krško i Opština Novi Mesto
09:00 – 09:30 Pozdrav rukovodstva preduzeća Kostak
Predavanje IV »Način rada i organizacija preduzeće Kostak«
09:30 – 10:30 Predavanje V »Organizacija i načina restruktuiranja preduzeća Kostak u periodu pristupanja EU i nakon
ulaska Slovenije u EU«
10:30 – 11:30 Predavanje VI » Standardi rada preduzeće Kostak u oblasti upravljanja otpadom«
11:00 – 11:30 Odlazak na stanicu za prikupljanje komunalnog otpada koje vodi preduzeće Kostak
11:30 – 12:30 Poseta zbirnom centru Spoljni Stari Grad
13:00 - 14:30 Ručak
14:30 – 15:30 Put do regionalne deponije Cedor
15:00 – 16:00 Predavanje VII »Prezentacija regionalnog preduzeća za upravljanje otpadom i deponijom - Cerod«
17:00 – 18:00 Poseta regionalnoj deponiji Cerod
18:00 – 19:00 Povratak sa deponije u Hotel
19:00 – 20:00 Priprema za Večeru
20:00 – 20:30 Odlazak do restorana
20:30 – 23:30 Večera i degustacija Slovenačkih vina
Predavači:
Miljenko Muha, Član uprave preduzeća Kostak D.D.
Jože Leskovar, Asistent Predsednika uprave preduzeća Kostak D.D.
Emil Šehič, preduzeće ZEOS DOO
Slavc Janežič, vođa projekta izgradnje deponije i vođa sektora za operativu i razvoj CEROD-a
Poseta zbirnom centru Spoljni Stari Grad - transfer stanici preduzeća Kostak d.d.
Poseta zbirnom centru Spoljni Stari Grad - transfer stanici preduzeća Kostak d.d.
Zbrinjavanje građevinskog otpada na transfer stanici
Sortirna linija na transfer stanici
Zbirni centar Spoljni Stari Grad - Kostak d.d.: Krško
Zbirni centar Spodnji Stari Grad je izgrađen sa namerom smanjenja količine odloženog otpada i aktivnog uključenja u veliki regionalni projekat pod imenom Regionalni centar za upravljanje otpadom CeROD.
Zbirni centar deluje od 2004. godine, a njegova izgradnja se odvijala u dve faze. U periodu od 2002. do 2004, sagrađena je nadstrešnica za skladišćenje papira, stakla i plastičnih masa, vaga, kompostarna za obradu i preradu biološkog otpada, kao i poslovni objekat. Centar predstavlja temelj ka izgradnji sistema selektivnog prikupljanja otpada.
Nalazi se na putu prema naselju Spodnji Stari Grad, u blizini nuklearne elektrane Krško. Uključuje prijemni plato sa vagom, nadstrešnicom za preradu, prostor za skladištenje odvojenih prikupljenih frakcija otpada i plato za kompostiranje. U okviru centra je i kancelarija. Centar je zaštićen od strane sigurnosne službe sa sigurnosnim kamerama 24 sata dnevno.
U zbirnom centru Spodnji Stari Grad sredinom decembra 2006. je, u prisustvu mag Bernarde Podlipnik sekretarke u Ministarstvu zaštite životne sredine i prostornog uređenja i Franja Bogoviča gradonačelnika opštine Krško, svečano pokrenuta nova linija za sortiranje prethodno odvojenog sakupljenog otpada. To je omogućilo preciznije razvrstavanje otpada, povećanje njegove vrednost na tržištu sirovina i smanjenje opterećenja životne sredine. Ipak, pojedinci su ti koji mogu uraditi najviše u cilju očuvanja životne sredine i to savesnom primarnom selekcijom otpada.
Do kraja 2006. godine plastične mase, papiri i staklo je ručno sortirano. Budući da takav način rada nije više pružao razvoj aktivnosti upravljanja otpadom, Kostak se u suradnji sa opštinom Krško opredelio za nova ulaganja. Ka realizaciji investicije od oko 1,3 miliona evra, pripomogla su i evropska sredstva za komunalne infrastrukture. Zahvaljujući tom angažmanu, u drugoj fazi na kraju 2006, pored nove sortirne linije i pretovarne stanice, dobijene su i nove površine za skladištenje kabastog i građevinskog otpada.
Mag Bernarda Podlipnik je na otvaranju Centra ocenila kao jedan od primera dobre prakse, čime Slovenija na području sortiranja otpada vrlo dobro ide u korak sa Zapadnom Evropom.
Zadatak sortiranja je razdvajanje i detaljno sortiranje odvojenog sakupljenog otpada. To znači, da se sav prikupljeni otpad dodatno kontroliše, kako bi se osigurala čistoća sekunadne sirovine iz otpada i povećala njegova vrednost na tržištu. Na liniji za sortiranje sortira se 20.000 tona otpada godišnje.
Kada kao korisnici odnesemo odvojen sakupljen otpad do centra za sakupljanje ili ekoloških ostrva, za nas se priča o otpadu završava. U stvarnosti putovanje otpada tek počinje.
Komunalno vozilo pokupi ostavljeni, primarno selektovani otpad, i dostavi ga u Zbirni centar, gde se izmeri njihova težina. Onda se odvozi do transportne trake koja ih dalje vodi do selekcionog mesta u sortirnoj kabini. To je zatvoreni prostor i osigurava bolje radne uslove za radnike koji sortiraju otpad.
Radnici ručno klasifikuju različite vrste otpada, koji potom preko odvodnog dela padaju u bokseve ispod kabine. Postavljena su četiri boksa, tako da se sortirani material ne može pomešati između sebe. Sortirani prikupljeni materijali se komprimiraju u posebnoj mašini za presovanje otpada i predaju krajnjoj osobi za dalju obradu. Nečistoće, odnosno neprimerene vrste otpada se, nakon isključivanja iz procesa na transportnoj traci, odvajaju u posebno opremljen kontejner, a zatim se komprimiraju i pripremaju za deponovanje.
Preostali otpad (prikupljen u sive kontejnere, te se stoga ne sortira na izvoru) se od 2007. godine odlaže na regionalnu deponiji Leskovec u blizini Novog Mesta (CEROD). Zbog toga, otpad se mora komprimovati radi smanjenja volumena, čime se smanjuje broj odvoza u Novo Mesto i racionalizuju troškovi prevoza.
Racionalnost prevoza osigurava održavanje istog nivoa cene odvoženja otpada za krajnje korisnike, jer je za svaki kilogram odloženog otpada potrebno platiti regionalnoj deponiji, njen deo troškova deponovanja. S obzirom da se na deponiju odvozi preostali otpad, kućno sortiranje dobija na značaju, jer smanjuje količinu preostalog otpada, čime se smanjuju troškovi za sve nas.
Tokom popodneva učesnici/ce su imali priliku da se upoznaju sa načinom organizovanja regionalnog preduzeća CeROD koje je zaduženo za upravljanje regionalnom deponijom i deponovanje otpada iz 15 opština među kojima je i opština Krško.
CeROD - CENTER ZA RAVNANJE Z ODPADKI DOLENJSKA
CeROD je javno preduzeće čija je glavna svrha implementiranje javnog servisa za upravljanje i odlaganje otpada. CeROD je regionalna kompanija i trenutno uključuje opštine i regije Bela Krajina, Posavina i Dolenjska, koje se prostiru na površini od 2258 km2 i imaju nešto manje od 160 hiljada stanovnika.
Odluka o osnivanju javnog preduzeća CeROD objavljena je u službenom listu RSO 65/2005, a ugovor o osnivanju i delatnostima zaključen je 26.07.2005.
U početku u projekat je bilo uključeno 12 opština, zbog nastanka novih opština 2007. godine: Novo mesto, Straža, Šmarješke Toplice, Šentjernej, Škocjan, Dolenjske Toplice, Žužemberk, Mirna Peč, Črnomelj, Metlika, Semič, Brežice, Krško i Sevnica.
Zbog strukturnog fonda ISPA opštine su se dogovorile da investitor regionalnog projekta CeROD bude opština Novo mesto, a ostale opštine da sufinansiraju projekat. Opštine su takođe dogovorile međusobne odnose u projektu i srazmeru učešća u izgradnji i izvođenju projekta i obavezale se da će udružiti finansijska sredstva potrebna za izgradnju centra. Preduzeće CeROD d.o.o. po svojoj vlasničkoj strukturi 100 % pripada gore pomenutim opštinama.
Deponija Leskovec
CEROD 1. reda - deoponija Leskovec pored Novog mesta, je izgrađena na postojećoj deponiji Leskovec i nalazi se u Velikim Brusnicama, a od Novoga mesta udaljena je oko 12 km.
Deponija Leskovec zauzima oko 14 ha površine, od čega je oko 5,7 ha površine predviđeno za odlaganje odpada, a preostali deo funkcioniše kao tampon zona za izbegavanje negativnih uticaja na životnu sredinu i infrastrukturu.
Učesnici/ce studijske posete na regionalnoj deponiji Leskovec
Hronologija aktivnosti projekta CeROD
godina1999:
• početak aktivnosti izgradnje CeROD-a (prostorni i planski dokumenti, idejni projekti..)
• apliciranje sa projektom za dobijanje sredstavasredstev iz programa PHARE fonda ISPA
godina 2000:
• usvajanje nacrta i lokacija za projekat na sastancima opštinskih odbora Novog mesta i Šentjerneja
• procena uticaja projekta CeROD na životnu sredinu
• izdata dozvola za rad i početak projekta
• upućen zahtev za dobijanje sredstava iz Evropske unije
godina 2001:
• priprema tenderske dokumentacije za izvođača radova na projektu CeROD (međunarodni tender)
• potpisivanje memoranduma o finansiranju izgradnje CeROD-a sa delegacijom EU (decembar)
godina 2002:
• potpisivanje memoranduma o finansiranju izgradnje CeROD-a sa R. Slovenijom (januar)
• potpisivanje među-opštinskog dogovora o izgradnji regionalnog centra, Dolenjske (novembar)
godina 2003:
• raspisivanje tendera za izvođače radova na svim fazama projekta
• izrada finansijske kalkulacije za prvu etapu, prave faze izgradnje projekta CeROD
godina 2004:
• sastavljen Nadzorni savet projekta CeROD I (NSPCeROD)
• potpisivanje ugovora sa izbranim izvođačem radova za I etapu, I faze projekta
• potpisivanje ugovora sa izbranim izvođačem radova za II etapu, I faze projekta
• potpisivanje ugovora za sufinansiranje izgradnje CeROD sa MOPE RS –Ministarstvo za zaštitu životne sredine Republike Slovenije (septembar)
• usvajanje finansijske konstrukcije na opštinskom sastanku u Novom mestu
godina 2005:
• dizajniranje projekta na nivou PGD
• dobijena dozvola za izgradnju (31.03.2005)
• početek realizacije I. etape I. faze projekta CeROD
• sastavljen Aneks br. 1 međuopštinskog sporazuma kako bi se utvrdila dinamika i obaveze pojedinih opština u izgradnji CeROD-a (april)
• usvojena odluka o osnivanju javnog preduzeća CeROD (Ur.l. RS, št. 65/05)
• osnivanje CeROD d.o.o. (društveni ugovor, 26.07.2005)
godina 2006:
• dizajniranje projekta na nivou PZI
• nastavljena realizacija I. etape I. faze projekta CeROD
• početek rada preduzeća CeROD d.o.o. (1.3.2006)
• zaključen projekat Tehničke podrške za II. etapu I. faze projekta CeROD
godina 2007:
• početek eksperimentalnog rada Deponije Leskovec
• kupovina poslovnog prostora preduzeća CeROD d.o.o.
godina 2008:
• predat zahtev za dobijanje nepovratnih sredstava iz zajedničkog fonda za II. fazu CeROD II
godina 2009:
• Aneks 2 međuopštinskog sporazuma kako bi se utvrdila dinamika i obaveze pojedinih opština u izgradnji CeROD II (jul)
• postignut dogovor o zakupu infrastrukurtnih objekata (decembar)
Nakon završenog radnog dela posete svi učesnici/ce posete u prijatnom društvu svojih domaćina/ca iz opštione Krško, preduzeća Kostak, Cerod i Nivo uživali su u svečanoj večeri uz degustaciju Slovenačkih vina koja se uzgajaju u regiji između gradova Krško i Celje.
Svečanoj večeri prisustvovao je i Ambasador Srbije u Sloveniji gospodin Predrag Filipov
Trećeg dana studijske posete 16. juna učesnici/ce su imali prilike da vide regionalni centar za zbrinjavanje otpada u Celju, na kome se zbrinjava otpad iz 22 opštine i koji pored sortirne linije, deponije i sabirnog centra poseduje i automatizovanu kompostaru i mehaničko-biološki tretman otpada.
3.dan – 16. jun 2010. (sreda) - Opština Celje
07:30 – 09:00 Doručak
09:00 – 09:30 Napuštanje soba
09:30 – 10:30 Put do Celja
10:30 – 13:30 Poseta regionalnom centru za tretman komunalnog otpada
13:30 – 15:30 Poseta Bio parku i proiyvodnom pogonu preduzeća Nivo
15:30 – 16:30 Ručak u Celju
16:30 – 17:45 Slobodno vreme za obilazak Celja
18:00 Polazak za Novi Sad iz Celja
02:00 Dolazak u Novi Sad
Predavači:
Vojko Prislan, vođa projekta izgradnje RCERO – Nivo
Rok Jesenek, vođa razvoja RCERO – Nivo
Danijel Petek, direktor za tuđa tržišta RCERO – Nivo
Ispred sortirne linije u Regionalnom centru za zbrinjavanje otpada Celje
RCERO CELJE
Preduzeće NIVO, osnovano je u Celju 1957. godine, kao društvo sa ograničenom odgovornošću.
Danas je to moderna kompanija, usmerena ka evropskom tržištu, specijalizovana za vode, izgradnju i ekologiju. Voda, niska i visoka gradnja, proizvodnja građevinskog materijala i uslužni poslovi su osnovne delatnosti. Preduzeće polako zalazi i na druga tržišta, kao što su turizam, socijalno osiguranje ljudi u trećem dobu, upravljanje parking mestima, kao i na druga tržišta gde postoji sinergija sa glavnim aktivnostima preduzeća.
R-CERO
Stara deponija komunalnog otpada u regiji nije bila u skladu sa direktivnom Evropske unije o odlaganju otpada pre sveg zbog ograničenog prostora i zato su se 24 opštine u Savinjskoj (reka Savinja) regiji odlučile za projekat izgradnje Regionalnog centra za upravljanje otpadom. Izgradnjom centra rešeno je pitanje odlaganja otpada 250 hiljada stanovnika i to za period od sledećih 30 do 50 godina. Ovaj Regionalni center za menadžment otpadom je izgrađen u 2 faze.
Prva faza:
- Postrojenje za primanje otpada,
- Centar za sakupljanje,
- Postrojenje za sortiranje otpada
- Mlin za otpad
- Zatvoreno postrojenje za bio-razgradiv otpad
- Postrojenje za demontažu kabastog otpada
- Nova deponija za ostatak otpada
- Administrativni objekat, auto-perionica i ostala prateća infrastruktura
Druga faza:
- objekat za mehanički i biološki tretman otpada
Tehnološki proces sortiranja i demontiranja otpada se dešava u dva odvojena postrojenja: u postrojenju za demontažu (demontaža velikog otpada, sakupljanje i skladištenje) i u postrojenju za sortiranje (skladištenje, administrativni deo posla).
Prethodno odvojeni otpad (plastika, papir, metal) se sortira na uređaju za sortranje. Pri ovakvom selektivnom sortiranju osigurava se kvalitet reciklirane plastike (PET, HDPE, PES..), papira, kartona i metalnog otpada. Krajem aprila meseca započeto je i probno kompostiranje otpada. Cilj ovog tehnološkog procesa je stabilizacija biološkog otpada do stepena pretvaranja tog otpada u najkvalitetniji kompost.
2007. godine je počela 2. faza izgradnje - MBT (mehaničko-biološki tretman otpada). Cilj ove investicije bio je smanjenje količine otpada na deponiji u Bukovžlaku čime se doprinelo zaštiti životne sredine. Uz pomoć MBT procesa količina otpada koji se odlaže na deponiju smanjena je za jednu trećinu od prvobitne težine. Jedna trećina se eliminiše u procesu biološkog tretmana, a druga trećina se nosi u postrojenja za spaljivanje. Izgradnja je završena u oktobru 2008.
Učesnici/e ispred hale za kompostiranje i mehaničko-biološki tretman otpada
Nakon završene studijske posete nameće se zaključak da put koji Srbija treba da pređe, od trenutnog stanja pa do stanja prihvatljivog za životnu sredinu i standarde Evropske unije, neće biti ni malo lak niti kratak.
Sva instant rešenja koja ne budu imala ekonomsku opravdanost i maksimalnu racionalnost prilikom izgradnje i upravljanja, kao i odlučnost i efikasnost u donošenju odluka biće suviše skupa i neprimerena za i ovako male budžete koji se odvajaju za rešavanje komunalnog otpada.
Bez odlučnosti da se rešavanju problema komunalnog otpada pristupi kao jednom od strateških prioriteta u lokalnim sredinama i bez formiranja regionalnih centara za upravljanja otpadom postoji ozbiljna pretnja da ćemo se brzo naći zatrpani u sopstvenom smeću koje će uticati ne samo na nase nego i na naše potomke.
Mnogo posla nam predstoji i u tom poslu neće biti mesta za jeftin populistički pristup bez stvarne posvećenosti rešavanju problema. Faliće nam znanja, vremena, energije i novca, ali samo posvećenošću, znanjem i upornošću moći ćemo obezbediti da nezagađena životna sredina bude najvrednija zaostavština koju ćemo ostaviti budućim pokolenjima.
NA POSAO !!!
Spisak učesnika/ca studijske posete
